Dlaczego Zakres 3 ma kategorie
Zakres 3 to wszystkie emisje pośrednie w łańcuchu wartości, które nie pochodzą z zakupionej energii. To bardzo dużo, dlatego standard Zakresu 3 GHG Protocol dzieli je na 15 kategorii. Każda kategoria ma jasno określone granice, co zapobiega dwukrotnemu liczeniu tych samych emisji w Państwa raporcie i pozwala spójnie śledzić każdą kategorię z roku na rok. Jeśli zakresy są dla Państwa nowością, proszę zacząć od naszego poradnika o Zakresie 1, 2 i 3.
Wszystkie 15 kategorii w skrócie
| Kategoria | Co obejmuje | Czy ma to znaczenie dla MŚP? | Typowe dane |
|---|---|---|---|
| 1. Zakupione towary i usługiWcześniejszy etap łańcucha wartości | Wytworzenie wszystkiego, co firma kupuje, a co nie jest środkiem trwałym: zapasy, materiały, artykuły biurowe, oprogramowanie, usługi profesjonalne, sprzątanie, catering, woda. | Często największa kategoria i najtrudniejsza do rzetelnego zmierzenia. | Wydatki według rodzaju dostawcy pomnożone przez wskaźniki wydatkowe; dane od konkretnych dostawców dla największych z nich. |
| 2. Dobra kapitałoweWcześniejszy etap łańcucha wartości | Wytworzenie rzeczy używanych przez lata: pojazdów, maszyn, sprzętu IT, mebli, prac budowlanych. | Istotne w latach zakupu furgonetek, maszyn lub wykończenia wnętrz. Cały zakup należy wykazać w roku nabycia, bez amortyzacji. | Zwiększenia środków trwałych z ksiąg rachunkowych, ze wskaźnikami metody wydatkowej. |
| 3. Działania związane z paliwami i energiąWcześniejszy etap łańcucha wartości | Wydobycie, rafinacja i transport używanych paliw (well-to-tank) oraz energia elektryczna tracona w sieci (straty przesyłu i dystrybucji). | Łatwe i warte uwzględnienia: wykorzystuje te same kWh i litry co Zakres 1 i 2. | Dane o energii i paliwach, ze wskaźnikami well-to-tank oraz strat przesyłu i dystrybucji z zestawu rządowego. |
| 4. Transport i dystrybucja na wcześniejszym etapie łańcucha wartościWymagane przez PPN 006Wcześniejszy etap łańcucha wartości | Transport towarów kupowanych od dostawców oraz transport lub magazynowanie opłacane podmiotom zewnętrznym, w tym opłacana przez Państwa dostawa do klientów. | Istotne dla każdego, kto korzysta z firm kurierskich, przewoźników lub magazynów zewnętrznych. | Tonokilometry od przewoźników lub wydatki na przewóz ze wskaźnikiem wydatkowym. |
| 5. Odpady wytworzone w działalnościWymagane przez PPN 006Wcześniejszy etap łańcucha wartości | Unieszkodliwianie i przetwarzanie odpadów i ścieków firmy przez podmioty zewnętrzne. | Ma je niemal każda firma. Zwykle niewielkie, ale zamawiający oczekują, że zostaną ujęte. | Tony według rodzaju i sposobu przetwarzania z raportów firmy odbierającej odpady; rachunki za wodę w przypadku ścieków. |
| 6. Podróże służboweWymagane przez PPN 006Wcześniejszy etap łańcucha wartości | Podróże służbowe pojazdami, które nie są własnością firmy: pociągi, loty, taksówki, samochody wynajęte, prywatne samochody pracowników oraz noclegi w hotelach. | Istotne niemal dla wszystkich. | Rozliczenia przebiegu, raporty z systemu rezerwacji podróży, dane o wydatkach. |
| 7. Dojazdy pracowników do pracyWymagane przez PPN 006Wcześniejszy etap łańcucha wartości | Dojazdy pracowników między domem a pracą oraz opcjonalnie energia zużywana podczas pracy zdalnej. | Istotne dla każdego, kto zatrudnia pracowników. Często większe, niż się oczekuje. | Krótka ankieta wśród pracowników: odległość, środek transportu i dni w biurze; godziny pracy zdalnej. |
| 8. Aktywa leasingowane na wcześniejszym etapie łańcucha wartościWcześniejszy etap łańcucha wartości | Eksploatacja leasingowanych aktywów, które nie są już ujęte w Zakresie 1 i 2. | Rzadko potrzebne: przy kontroli operacyjnej leasingowane biura i używane pojazdy są już ujęte w Zakresie 1 i 2. | Dane o energii dla dzierżawionego aktywa lub szacunki na podstawie powierzchni użytkowej. |
| 9. Transport i dystrybucja na dalszym etapie łańcucha wartościWymagane przez PPN 006Dalszy etap łańcucha wartości | Transport i magazynowanie sprzedawanych produktów, za które Państwo nie płacą, np. gdy klient organizuje odbiór lub płaci przewoźnikowi. | Istotne dla firm wysyłających towary. Firmy usługowe zwykle mogą stwierdzić, że kategoria ich nie dotyczy, i wyjaśnić dlaczego. | Szacunkowe tonokilometry dostaw do klientów. |
| 10. Przetwarzanie sprzedanych produktówDalszy etap łańcucha wartości | Energia zużywana przez klientów biznesowych do przetwarzania sprzedawanych przez Państwa produktów pośrednich, np. przekształcania komponentów w wyroby gotowe. | Tylko producenci części i materiałów. | Dane klienta o procesach lub średnie branżowe. |
| 11. Użytkowanie sprzedanych produktówDalszy etap łańcucha wartości | Emisje powstające, gdy klienci używają sprzedawanych produktów, np. paliwo spalane w pojazdach lub energia zużywana przez urządzenia. | Istotne dla sprzedawców wszystkiego, co zużywa energię lub paliwo; zerowe dla większości usług. | Zużycie energii przez produkt, przewidywany okres eksploatacji i liczba sprzedanych sztuk. |
| 12. Postępowanie ze sprzedanymi produktami po zakończeniu ich użytkowaniaDalszy etap łańcucha wartości | Unieszkodliwianie sprzedawanych produktów i opakowań po zakończeniu ich użytkowania. | Istotne dla firm produktowych, zwłaszcza w branży dóbr konsumpcyjnych i opakowań. | Masa sprzedanych produktów i opakowań, z brytyjskimi średnimi dla przetwarzania odpadów. |
| 13. Aktywa leasingowane na dalszym etapie łańcucha wartościDalszy etap łańcucha wartości | Eksploatacja aktywów stanowiących Państwa własność i wynajmowanych innym, które je kontrolują. | Wynajmujący i wypożyczalnie sprzętu. | Dane o energii najemców lub szacunki na podstawie powierzchni użytkowej. |
| 14. FranczyzyDalszy etap łańcucha wartości | Emisje franczyzobiorców działających pod Państwa marką (dla franczyzodawców). | Tylko franczyzodawcy. | Dane franczyzobiorców o energii i paliwach. |
| 15. InwestycjeDalszy etap łańcucha wartości | Emisje spółek, w które firma inwestuje lub którym udziela finansowania. | Głównie banki, ubezpieczyciele i inwestorzy. Większość mniejszych firm może wskazać, że ta kategoria ich nie dotyczy. | Emisje podmiotów, w które zainwestowano, przypisane według udziału. |
Pięć kategorii PPN 006
Standard techniczny Cabinet Office dla planów redukcji emisji wymaga całego Zakresu 1 i 2 oraz pięciu kategorii Zakresu 3: 4, 5, 6, 7 i 9. Wszystkie pięć można oszacować głównie na podstawie własnej dokumentacji, bez czekania na dane od dostawców. Jeśli któraś nie ma zastosowania, należy to zaznaczyć w planie. Nasz poradnik o planie redukcji emisji omawia resztę planu, a nasz bezpłatny szablon ma wiersz dla każdej kategorii.
Dwie z pięciu kategorii często sprawiają kłopot. Kategoria 9 obejmuje tylko transport, za który Państwo nie płacą; dostawa opłacana firmie kurierskiej to kategoria 4. Kategoria 7 wymaga danych o dojazdach, których nie ma w księgach rachunkowych, więc warto wcześnie zaplanować krótką ankietę wśród pracowników: początek kodu pocztowego miejsca zamieszkania lub odległość, zwykły środek transportu i liczba dni w tygodniu w miejscu pracy.
Które kategorie powinna raportować mniejsza firma
Poza PPN 006 rozsądna kolejność prac dla większości małych i średnich firm wygląda tak:
- Kategorie 3, 5, 6 i 7. Tanie w pomiarze na podstawie danych, które już Państwo mają, i oczekiwane przez większość zamawiających.
- Kategorie 4 i 9, jeśli przewożą Państwo towary.
- Kategorie 1 i 2 metodą wydatkową (spend-based) na podstawie ksiąg rachunkowych. Często są to największe kategorie, dlatego klienci i inwestorzy coraz częściej o nie pytają.
- Kategorie od 10 do 14 tylko wtedy, gdy wynika to z Państwa modelu biznesowego: produkują Państwo komponenty przetwarzane przez innych, sprzedają produkty zużywające energię, wynajmują nieruchomości lub prowadzą franczyzy.
GHG Protocol nie wymaga mierzenia kategorii, które nie są istotne, ale wymaga wyjaśnienia wyłączeń. Typowe kryteria istotności to wielkość, wpływ, ryzyko, oczekiwania interesariuszy oraz to, czy działalność jest zlecana na zewnątrz.
Trzy sposoby obliczania Zakresu 3
| Metoda | Jak to działa | Kiedy go używać |
|---|---|---|
| Na podstawie działalności | Wielkości fizyczne (mile, tony, noclegi) × brytyjskie rządowe współczynniki konwersji | Podróże, dojazdy do pracy, odpady, transport towarów. Metoda domyślna dla kategorii PPN 006 |
| Metoda wydatkowa | Wydana kwota × średnie emisje na £ dla danej branży | Zakupione towary, usługi i dobra kapitałowe – jako pierwszy szacunek |
| Dane od dostawców | Emisje obliczone przez dostawcę i przypisane Państwa firmie | Najwięksi dostawcy, gdy będą w stanie je przekazać |
Współczynniki konwersji rządu Wielkiej Brytanii obejmują kategorie oparte na danych o działalności. Do szacunków na podstawie wydatków Defra publikuje emisje na funt wydatków według branż w ramach statystyk śladu węglowego Wielkiej Brytanii. Są to wartości średnie, a najnowsze dane mają kilka lat (obecne mnożniki sięgają 2023 r.), dlatego wyniki należy traktować jako szacunki i tak je przedstawiać. Nasz poradnik o śladzie węglowym zawiera przykład z wykorzystaniem obu metod.
Unikanie podwójnego liczenia
- Pojazdy należące do firmy to Zakres 1. Do kategorii 6 należą tylko podróże pojazdami, których firma nie posiada ani nie kontroluje.
- Kupowane paliwo to Zakres 1; emisje z produkcji tego paliwa to kategoria 3. Są to odrębne pozycje i obie się liczą.
- Kurier, któremu Państwo płacą, to kategoria 4, nawet jeśli dostarcza do klienta. Kategoria 9 dotyczy tylko transportu, za który Państwo nie płacą.
- Nie należy ujmować tego samego zakupu w kategorii 1 i kategorii 2. Środki trwałe trafiają wyłącznie do kategorii 2.
Jak pomaga Carbon Recycling
Każda dodana działalność jest automatycznie przypisywana do kategorii Zakresu 3 z rządowym wskaźnikiem dla Państwa roku sprawozdawczego. Podróże służbowe, ankiety dotyczące dojazdów, praca zdalna, odpady, woda i fracht są wbudowane, a w planie Growth można prosić dostawców o dane o emisjach i przypisywać je do właściwej kategorii. Carbon Reduction Plan automatycznie pobiera pięć kategorii wymaganych przez PPN 006.